Mieke blogt: Hoe een bezoek aan Ground Zero en het 9/11 Memorial Center een extra dimensie heeft toegevoegd aan onze beleving van New York

In tegendeel tot wat jullie ondertussen van deze blog gewend zijn, is dit een allesbehalve grappig relaas van mijn recentste reiservaring. Het is daarentegen wel dat van de meest aangrijpend plaats die ik tot op heden bezocht heb. Ik heb het over Ground Zero en het daar opgerichte 9/11 Memorial Museum te New York.

Kimpressionsblog New York

Mijn verhaal kan nooit het gevoel teweeg brengen dat je ondergaat tijdens en na een bezoek aan deze plek; het geeft er hoogstens idee van. Men heeft trouwens ook lang nagedacht over hoe en of de plek herdacht moest/kon worden, wetende dat indien men er zelf niets mee zou doen, het de ideale trekpleister zou worden voor ramptoerisme. De impressionante en toch ingetogen manier waarop men dit heeft aangepakt, verdient van mij niets dan respect.

Reflecting Absence

Op de plaats waar vroeger de twee WTC-torens stonden, werden twee met zwarte steen beklede gaten gelaten. Aan de binnenkant daarvan klatert een waterval, op de buitenrand staan in brons de namen van de slachtoffers gegraveerd. Normaal gezien hangt rondom een fontein de sfeer van gezelligheid, waar kinderen spelen, koppeltjes knuffelen en sommigen op de rand zitten en pootjebaden. Dat kan hier niet; hier kan je enkel naar beneden kijken letterlijk in de afgrond staren.

Maar na een bezoek aan het Memorial Center is dat eigenlijk ook het enige wat je nog rest of zelfs maar gepast lijkt. Rondom en naast de watervalputten staan op het Memorial Plaza 415 bomen van allen dezelfde hoogte gepland. De hele plaats straalt rust en sereniteit uit, kenmerken die eigenlijk maar moeilijk te rijmen vallen met de gebeurtenissen die daar op 11 september 2001 plaatsvonden.

Kimpressionsblog New York

Kimpressionsblog New YorkWij hadden ervoor gekozen om eerst het Memorial Center te bezoeken om zo bij buitenkomst een volledig beeld te hebben van wat er ooit tot die bewuste Ground Zero geleid had.

En of we een beeld kregen…

Het Memorial Center is gebouwd op een stuk van de fundamenten van de vroegere WTC-torens. Daarom zijn er op bepaalde plekken ook nog restanten te zien van die fundamenten en de schade die zij geleden hebben door de terroristische aanval van 9/11. Zo staan er bijvoorbeeld nog enkele stalen pylonen die mee dienden als fundamentele ondersteuning van de WTC constructies, die nu volledig verwrongen zijn.

Bij sommige van die restanten staan gidsen die om de zoveel tijd vertellen wat er precies achter dat gedeelte schuilgaat. Zo leerden we dat die stalen pylonen eigenlijk echt wel voorzien waren om aan zo een enorme impact te weerstaan, maar dat de terroristen van 11/9 toch nog net een stapje verder gedacht hadden.

Door de vliegtuigen al vrij snel na het opstijgen te kapen en er vervolgens meteen mee in de torens te vliegen, waren hun brandstoftanks nog vrijwel vol. De grote hoeveelheid kerosine die toen ontbrandde volgend op de inslag in de torens zorgde ervoor dat de temperaturen daarbinnen erg snel stegen tot onvoorstelbare hoogtes, waardoor bijna alles letterlijk smolt. Zelfs het staal binnenin de fundamenten. Vandaar dus dat de torens ongeveer een uur nadat de vliegtuigen insloegen, beiden instortten.

Geluids- en tekstfragmenten

Iets verderop vertelt een dame over de ploeg die zich helemaal boven in de WTC torens bevond, verantwoordelijk voor de daar geplaatste antennes, en hoe zij meermaals de hulpdiensten opriepen om hen niet te vergeten. Helaas… Hoewel men hen zeker niet vergeten was, was er simpelweg geen mogelijkheid om nog tot bij hen te geraken of voor hen om te ontsnappen. Zeker niet binnen de korte tijdspanne tot de instorting van de torens. Geluids- en tekstfragmenten geven de wanhoop weer die er heerste.

Nog in dit gedeelte, dat grotendeels gewijd werd aan het thema herdenking, is een zaal ingericht waarvan de wanden volledig bekleed zijn met de foto’s van de slachtoffers. Het aantal gezichten dat je aankijkt vanaf die muren is bijna niet te vatten. Onvoorstelbaar, maar gelukkig, werden in totaal slechts zes kinderen het slachtoffers van de aanslagen op 9/11. En toch… de teddybeer en de kleine spulletjes van één van hen, die uitgestald liggen in één van de vitrines…

Een chronologische trip doorheen de gebeurtenissen

Het tweede gedeelte van het Center is meer “interactief”; daar wordt je meegenomen op een chronologische trip doorheen de gebeurtenissen van die rampzalige dag. Vanaf het moment van het opstijgen van de vliegtuigen, doorheen de kapingen, het neerstorten van Flight 93 in een verlaten veld en de andere in het Pentagon, de twee vliegtuigen die zich in de WTC-torens boorden, tot de instorting van de torens zelf.

Alles wordt geïllustreerd aan de hand van tekst-, beeld- en geluidsfragmenten die de belevenis enorm intensifiëren. Het is onbegonnen werk om ze allemaal proberen te beschrijven, maar ik wil er hier toch een aantal meegeven die mij het meeste aangegrepen hebben. Zo is er bijvoorbeeld de opname (al dan niet achteraf nagebootst) van het telefoongesprek tussen een vrouw aan boord van Flight 93 en haar man thuis, waarin ze hem vertelt dat haar vlucht gekaapt werd en ze hem nog wil vertellen hoeveel ze van hem houdt.

Flight 93 is overigens diegene waarvan de passagiers weerstand boden aan hun kapers, terugvochten en er aldus voor zorgden dat het vliegtuig neerstortte in een verlaten veld in plaats van het voorzien doelwit het Witte Huis of het Capitool. Mijn waardering voor wat die mensen hebben gedaan, is eveneens onbeschrijflijk.

De menselijke waardigheid achter de gruwelijke beslissing waarmee iemand zijn dood tegemoet stapt…

Een eindje verderop is er een soort door wanden afgeschermde hoek. Erachter worden foto’s geprojecteerd van vallende mensen; diegenen die “vrijwillig” uit de ramen van de WTC-torens stapten. Je leest er het ooggetuigenverslag van iemand die aan de grond staat en ziet hoe een vrouw een eeuwigheid in het raam lijkt te staan alvorens netjes haar rok naar beneden te trekken, vast te houden en dan de stap te zetten. Hoe groot moet de wanhoop worden vooraleer je de diepte voor je verkiest voor de hitte achter je; wanneer bereik je dat punt? Ik kan het mij op geen enkele manier inbeelden. Andere getuigen vertellen hoe ze zich bijna gedwongen voelden om te blijven kijken, uit een soort van respect. Ook dat lijkt mij zo onvoorstelbaar, zeker wanneer ik een foto zie waar maar liefst drie mensen tegelijk in de lucht zweven naast één van de torens.

De chaos aan de grond

En ondertussen is er natuurlijk ook de chaos aan de grond, iets waar niemand eigenlijk meer stil bij staat naast het drama in de torens zelf. Maar wanneer twee gigantische passagiersvliegtuigen zich in meerdere etages van twee druk bezochte kantoorgebouwen boren, dan valt daarna ook allerlei naar beneden: brokstukken, glas, een vliegtuigmotor,…  En overal papieren, zowel in de lucht als op de grond.

En uiteraard was dat nog maar de voorbode, die van het moment dat de torens werkelijk instortten en de chaos zo mogelijk nog groter werd: gigantische stofwolken vol brokstukken die zich als razende golven doorheen de lanen van New York verspreidden, alles en iedereen die onder het puin terecht kwam. Hier blijft mij vooral de getuigenis bij van een man die vlak daarvoor afgevoerd werd naar het ziekenhuis en waar het personeel zich verontschuldigde voor hun misschien wat botte aanpak, omdat ze zich klaarmaakten voor een grote toestroom aan slachtoffers. De man reageerde daarop met “Er zal geen grote toestroom komen, simpelweg omdat er niets meer is.” En inderdaad; op 12 september werd rond de middag plaatselijke tijd het laatste levende slachtoffer vanonder het puin gehaald. Dat was slecht de 18de…

In dit gedeelte van het Memorial Center staan ook enkele van de voertuigen die bewaard werden na de aanslag: brandweerwagens met verbogen ladders en verwrongen luiken, ambulances met afgerukte deuren,… Rondom hoor je continu sirenes en achtergrondgeluiden die de chaos illustreren. En toch kunnen al die voorwerpen, beelden en geluiden niet meer dan een idee geven. Maar dat besef je ook.

De nasleep van 9/11

In het laatste stuk van het Center krijg je een overzicht van de nasleep van 9/11: het puin ruimen, slachtoffer bergen en identificeren, de heropbouw,… Hier staat een stuk betonwand met verschillende opschriften, onder andere in graffiti. Het is het laatste stuk dat werd weggehaald op Ground Zero en kreeg aldus een erg symbolische betekenis. Die had het overigens ook ten tijde van de opruimwerken, als een soort altaar. Eén van de vele gedenkplaatsen die ook overal rondom de rampsite oprezen en tevens een herinnering aan het feit dat het opruimen niet enkel over puin ging… Tussen al die brokstukken zaten ook nog steeds mensen.

Tegen het einde van de werken, in de lente van 2002 (!), werden meer dan 20.000 menselijke resten teruggevonden. Zonder hierbij oneerbiedig te willen zijn, is dat niet iets wat je in geuren en kleuren wilt voorstellen. Naast alle interventietroepen en hulpverleners gaat mijn groot respect dan ook uit naar de mensen die zo lang zijn bezig geweest met de identificatie van de bijna 3000 slachtoffers en die geprobeerd hebben hun families toch nog een waardig afscheid te gunnen. Wederom zijn dit voor mij onvoorstelbare cijfers.

Kimpressionsblog New York
De nieuwe WTC-toren

Dat ene woord “onvoorstelbaar”

Bijna drie uur hebben we in het Memorial Center gespendeerd, maar eigenlijk in gedachten toch ook nog de rest van onze dag en zelfs die erna. Zoals ik al zei, restte ons bij het buitenkomen niets anders meer dan zeer ingetogen en respectvol in de waterval staren. De betekenis van het monument zal volgens mij ook nooit (zo goed) tot je doordringen wanneer je niet het herdenkingscentrum hebt bezocht. Achteraf wandelden we in gedachten verzonken weg door de brede lanen van Lower Manhattan, diezelfde lanen die we net daarvoor nog ondergedompeld zagen in stofwolken. Dan stop je even, kijkt rondom je en probeert je in te beelden dat daar zoiets op je afkomt. Maar het blijft bij proberen en het komt allemaal steeds weer neer op dat ene woord “onvoorstelbaar”.

Empire State Building

De volgende dag hadden we een bezoek gepland aan het Empire State Building. Een typische toeristische plaats, waar je uitgebreid van het uitzicht over New York geniet. Toch werd onze uitstap overschaduwd. Want nog voordat iemand het had uitgesproken, dachten we beiden terug aan de vallende mensen op de foto’s van de dag ervoor. Mensen die nog veel hoger dan wij gestaan hadden, die ook naar de straten onder hen gekeken hadden en die deze vervolgens bewust tegemoet gestapt waren.

Hoe groot was het contrast met enkele dagen ervoor, toen we inderdaad nog zonder meer als typische toeristen van het uitzicht op het Rockefeller Platform hadden staan genieten. Het lijdt geen twijfel dat ons bezoek aan Ground Zero en het 9/11 Memorial Center een extra dimensie had toegevoegd aan onze beleving van New York, misschien zelfs wel aan onszelf als persoon. En dat maakt het één van mijn meest waardevolle reiservaringen tot nu toe.

Follow me on Bloglovin

https://www.bloglovin.com/blogs/kimpressions-14778009

2 gedachten over “Mieke blogt: Hoe een bezoek aan Ground Zero en het 9/11 Memorial Center een extra dimensie heeft toegevoegd aan onze beleving van New York

  1. Wat ‘mooi’ en vooral heftig om te lezen. Ik ga aankomende zondag naar New York voor 8 dagen dus een bezoekje aan het 9/11 memorial staat wel gepland. Het museum waarschijnlijk niet maar door dit artikel heb ik er wel een beeld bij gekregen. Mooi verwoord, kan me voorstellen dat dan een bezoek aan Empire State/The Rock dan ineens overschaduwd wordt.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *